QUICK READS

Quick Reads are short overviews of key NetZeroCities concepts providing essential information in a practical and visual way. More comprehensive resources and additional information will be available in the knowledge repository.

TECHNISCHE INNOVATIE VOOR KLIMAATNEUTRALITEIT

Om in alle steden een netto-nuluitstoot te realiseren, zijn ingrijpende veranderingen in alle sectoren nodig. Het aanpakken van de uitstootbronnen staat centraal in deze uitdaging. Gelukkig is er een breed scala aan technologieën en innovatieve oplossingen beschikbaar om deze uitstoot aanzienlijk te verminderen. Deze technologieën en oplossingen moeten alle belangrijke emissiedomeinen aanpakken, waaronder gebouwen, industrie, vervoer, afvalverwerking (zowel vast afval als afvalwater), land- en bosbouw, en natuurlijk energie uit fossiele brandstoffen (of deze nu afkomstig is van onder andere de energienetvoorziening of stadsverwarmingsnetwerken).

Steden leveren nu al aanzienlijke inspanningen om deze technologische oplossingen in te voeren. Om de invoering van innovaties te versnellen, is het essentieel om van collega-steden te leren. De Europese Commissie heeft zeven prioriteiten voor technologische maatregelen vastgesteld, die hieronder worden toegelicht. Om deze oplossingen echter effectief te implementeren, moeten steden ook verschillende systemische hefbomen inzetten. Deze hefbomen omvatten degelijk bestuur; actieve burgerparticipatie en betrokkenheid van belanghebbenden; sociale innovatie; financieringsmechanismen; en monitoring en leren. Deze samenwerking op het gebied van systeemverandering-inspanningen zijn cruciaal om de noodzakelijke transformaties naar Klimaatneutraliteit te stimuleren.

Belangrijkste actiegebieden voor Klimaatneutraliteit

Technologische oplossingen die inspelen op de volgende zeven prioriteiten – naast een transversaal gebied voor ondersteunende instrumenten – zijn van cruciaal belang, zoals vastgesteld door de Europese Commissie in 100 klimaatneutrale en slimme steden tegen 2030 – Informatiepakket voor steden:

ENERGIEVERBRUIK EN -VOORZIENING IN GEBOUWEN

Het stationaire energieverbruik in gebouwen, dat 40 % van het energieverbruik in steden uitmaakt, vereist een omschakeling naar hernieuwbare energiebronnen en een verbeterde energie-efficiëntie om de uitstoot te verminderen. Effectieve renovatie richt zich op betere isolatie, koolstofarme materialen en de integratie van hernieuwbare energie. Slimme technologieën en energiebeheersystemen optimaliseren het energieverbruik verder en ondersteunen ingrijpende renovaties, waardoor de duurzaamheid op lange termijn in de bouwsector wordt bevorderd

ENERGIEOPWEKKING

Om de koolstofintensieve energievoorziening in steden aan te pakken, is een omschakeling naar koolstofarme opwekkingsmethoden van essentieel belang. Dit omvat de ontwikkeling van duurzame energiesystemen zoals zonnepanelen, windturbines en bio-energie, in combinatie met vooruitgang op het gebied van energieopslag en slimme technologieën ter vervanging van koolstofintensieve elektriciteit, verwarming en koeling. Door zich te richten op hernieuwbare energiebronnen en efficiënt elektriciteitsgebruik kunnen steden een duurzamere energievoorziening realiseren en de uitstoot effectief terugdringen.

MOBILITEIT EN VERVOER

Om het vervoer op basis van fossiele brandstoffen in steden geleidelijk af te bouwen, is het van essentieel belang om schonere alternatieven zoals lopen, fietsen en openbaar vervoer te stimuleren en tegelijkertijd in te zetten op elektrificatie en Cooperative, Connected and Automated Mobility (CCAM). Deze strategie is erop gericht de vervoersbehoefte te verminderen, over te stappen op milieuvriendelijke en actieve mobiliteit en de efficiëntie van voertuigen te verbeteren om zo tot koolstofneutraal vervoer te komen. Door SUMP’s te implementeren en elektrische en waterstofvoertuigen te integreren met slimme infrastructuur en digitale platforms, zal de stedelijke mobiliteit worden verbeterd en zullen de emissies worden teruggedrongen.

KRINGLOOPECONOMIE

Kies voor een kringloopeconomie-aanpak om de uitstoot door stedelijk afval te verminderen door het gebruik van nieuwe grondstoffen tot een minimum te beperken en afval, vervuiling en CO₂-uitstoot terug te dringen. Bevorder een duurzaam gebruik van hulpbronnen door middel van verbeterd afval- en waterbeheer, terugwinning van essentiële grondstoffen, efficiënte bouwpraktijken, verlenging van de levensduur van water, geoptimaliseerd energiegebruik en vermindering van voedselverspilling via duurzame methoden en alternatieve eiwitten.

OP DE NATUUR GEBASEERDE OPLOSSINGEN

Om de uitstoot als gevolg van veranderingen in landgebruik aan te pakken, moeten steden natuurgebaseerde oplossingen (NBS) invoeren, zoals stedelijke groene ruimtes, om koolstofputten te creëren en de resterende uitstoot te beheersen. Effectieve klimaatmaatregelen combineren koolstofopslag met duurzame stadsplanning en infrastructuur, zoals groene bestrating en overstromingsbestendige parken. Deze maatregelen verminderen de uitstoot, vergroten de veerkracht tegen klimaateffecten en leveren bijkomende voordelen op voor de gezondheid en de biodiversiteit.

GROENE SECTOR

Om de uitstoot van chemische processen in de industrie te verminderen, moeten steden koolstofarme technologieën zoals koolstofafvang en elektrificatie invoeren, de materiaalefficiëntie verhogen en hernieuwbare energiebronnen zoals zonne-energie, geothermische energie en groene waterstof integreren. Ook de invoering van warmteterugwinning en slimme systemen draagt bij aan een hogere energie-efficiëntie. Om groene industrie te ondersteunen, is het nodig innovatie te stimuleren, ondersteunende regelgeving te ontwikkelen en te investeren in infrastructuur en technologieën.

DIGITALE OPLOSSINGEN

Steden moeten digitale oplossingen zoals AI, IoT en geavanceerde analyses inzetten om de connectiviteit te verbeteren, het beheer van hulpbronnen te optimaliseren en de besluitvorming te ondersteunen. Het gebruik van digitale hulpmiddelen zoals stadsdashboards, voorspellende modellen en open-dataplatforms kan de gezondheidszorg, de economische ontwikkeling en de betrokkenheid van de gemeenschap verbeteren. Het aanpakken van data-integratie en het investeren in digitale infrastructuur, zoals lokale digitale tweelingen, zijn essentieel om de voordelen te maximaliseren en duurzame stedelijke ontwikkeling te ondersteunen.

ONDERSTEUNENDE INSTRUMENTEN

Om een aanzienlijke vermindering van de uitstoot te realiseren, moeten steden ingrijpende maatregelen nemen in onderling samenhangende systemen. Dit houdt in dat technische, economische en maatschappelijke uitdagingen moeten worden aangepakt door middel van gecoördineerde maatregelen en samenwerking tussen diverse belanghebbenden. Effectieve strategieën omvatten capaciteitsopbouw, financiële instrumenten, plannings- en beleidskaders en technische oplossingen, die allemaal gericht zijn op het bevorderen van brede betrokkenheid en het creëren van een ondersteunend ecosysteem voor Klimaatneutraliteit.

Handige hulpmiddelen

Oplossingenbundels

De tool ‘Oplossingenbundels’ biedt dynamische en interactieve visualisaties van stedelijke systemen, waardoor belanghebbenden een duidelijk en geïntegreerd beeld krijgen van complexe stedelijke uitdagingen. Door verschillende oplossingen – zoals beleid, technologieën, maatschappelijke betrokkenheid en financiële instrumenten – te bundelen, versterkt deze tool synergieën en onderlinge verbanden, wat leidt tot een meer holistische aanpak van Klimaatneutraliteit. De tool ondersteunt:

Visualisatie van stedelijke systemen: maakt het begrijpen van complexe interacties eenvoudiger
Systemische aanpak: helpt bij het aanpakken van veelzijdige stedelijke uitdagingen
Samenwerkend leren: bevordert het gezamenlijk ontwikkelen van oplossingen met belanghebbenden.

De tool stroomlijnt de selectie van innovatieve oplossingen die aansluiten bij de doelstellingen van steden en versterkt de samenwerking tussen gemeenten en belanghebbenden. Deze aanpak op meerdere fronten bevordert een bredere betrokkenheid van belanghebbenden en een inclusieve probleemoplossing.

Bekijk hier de tool ‘Oplossingenbundel’: Oplossingenbundels.

Oplossingsschets

De Oplossingsschets is een strategisch hulpmiddel dat is ontworpen om steden te helpen bij het stellen van prioriteiten en het selecteren van oplossingen door de specifieke context, ambities, belemmeringen, stimulerende factoren en verwachte nevenvoordelen van een stad te koppelen aan de gedetailleerde oplossingen in de technische factsheets uit de NZC Kennisrepository. De belangrijkste kenmerken zijn:

Contextgebonden prioritering: helpt steden bij het samenstellen van actieplannen door oplossingen te integreren en te coördineren op basis van hun specifieke context, waarmee de beperking van de Kennisrepository wordt aangepakt, dat geen mogelijkheden biedt om synergieën te identificeren.
Scenariosimulatie: hiermee kunnen gebruikers de uitgangsparameters aanpassen om verschillende scenario’s te verkennen, waardoor de analyse wordt uitgebreid van specifieke Missiesteden naar bredere stadssimulaties.

Deze tool verbetert de besluitvorming door een volledig overzicht te bieden van maatregelen en de effectiviteit daarvan, waardoor de toewijzing van middelen wordt geoptimaliseerd en sectoroverschrijdende samenwerking wordt bevorderd.

Bekijk hier de Oplossingsschets: Oplossingsschets.

Een stap verder gaan

Catalogus van ontwerpomgevingen voor oplossingen
100 klimaatneutrale en slimme steden tegen 2030 – Informatiepakket voor steden van de Europese Commissie

Over energievoorziening en energie-efficiëntie:

Algemene analyse van het IEA met het oog op 2050
Schone steden: economische argumenten voor het koolstofarm maken van steden
Strategische visie van de EU voor 2050: Een schone planeet voor iedereen

Over mobiliteitsmaatregelen:

Handleiding voor betere stedelijke mobiliteit
Handboek over duurzame stedelijke mobiliteit en ruimtelijke ordening

Over de circulaire economie:

De circulaire economie: een krachtige motor voor klimaatmitigatie, een rapport waarin wordt ingegaan op de mogelijkheden van maatregelen op het gebied van de circulaire economie om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

Over de industriële transformatie:

Industriële transformatie 2050, een onderzoek waarin mogelijkheden worden in kaart gebracht om de uitstoot van industriële processen te verminderen.

Over natuurgebaseerde oplossingen:

IUCN
OPPLA
NetwerkNatuur

Overige catalogi:

BABLE Slimme Steden
CITYxCITY-catalogus

Over

Wat is NetZeroCities?

112 Missiesteden

Informatie voor: onderzoekers

Onboarding

Programma voor Pilotsteden

Veelgestelde vragen

Lerend jumelageprogramma

Klimaattransitiekaart

1. Zorg voor een sterk mandaat

2. Het systeem begrijpen

3. Samen een portfolio ontwerpen

4. Onderneem actie

5. Leren en reflecteren

6. Maak er het nieuwe normaal van

Meer informatie

De Learning Hub

Kennisrepository

NetZeroCities Assistant

Verbinden

Landen

Steden

Communityruimte

Groepen

Evenementen

Gebruikerslijst

Chat

Wet

Overzicht van tools

Barometer

EU-navigator klimaatprojecten

Oplossingenbundels

Hulpmiddel voor sociale innovatie

Hulpmiddel voor financieel advies

Oplossingsschets

Profiel

Instellingen

Help

Mijn groepen

Feedback

TECHNISCHE INNOVATIE VOOR KLIMAATNEUTRALITEIT

Belangrijkste actiegebieden voor Klimaatneutraliteit

Handige hulpmiddelen

Oplossingenbundels

Oplossingsschets

Een stap verder gaan